Dorpen op Texel

De Koog, Den Burg, Oosterend, De Waal, Oudeschild, De Cocksdorp & Den Hoorn.

 Texel in het kort

Het Gouden Boltje
Texel, het enige Noord-Hollandse waddeneiland en bijgenaamd 'Het Gouden Boltje', heeft een landoppervlakte van 16.000 ha. De grootste lengte is 25 km en de gemiddelde breedte 8 km. Maar de gemeente Texel zelf is een stuk groter, namelijk 58.500 hectare, waarvan 42.500 ha Wadden- en Noordzee.
Van Texel, dat in 1415 stadsrechten kreeg, wordt wel gezegd dat het 'Nederland in het klein' is. U vindt er een grote variatie aan landschappen, zoals duinen, bossen en polders, knusse dorpen en een gemoedelijke bevolking.

Inwoners en dorpen
Op het eiland Texel wonen ongeveer 13.750 inwoners die verspreid zijn over zeven dorpen en het buitengebied. Den Burg, het centrale dorp met circa 6900 bewoners, is verreweg het grootste. Dan volgen in volgorde van grootte: Oosterend (circa 1.400), Oudeschild (1.275), De Cocksdorp (1.250), De Koog (1.220), Den Hoorn (965), en De Waal (400). Verder kent Texel de buurtschappen Oost, Zevenhuizen, Midden-Eierland, Zuid-Eierland, Molenbuurt, Spang, De Westen, Driehuizen, Zuid-Haffel, Westergeest, 't Horntje en Nieuweschild.
 

De Koog

De badplaats van Texel telt tegenwoordig circa 1280 inwoners en is daarmee qua grootte het vierde dorp van Texel.
De Koog ontleent zijn naam aan het woord Coogh of Koog. Oorspronkelijk, al in de 14e eeuw, na het ontstaan van de cooghen, werd De Koog een bloeiend vissersdorp. In 1514 telde De Koog 140 huizen en was, na Den Burg, het tweede dorp van het eiland. Het dorp is het uitgaanscentrum van Texel met talrijke cafés, restaurants en twee disco’s. Ook aan slecht weer voorzieningen heeft men gedacht: een squashhal, kartbaan, subtropisch zwemparadijs en de grootste toeristische attractie van Texel EcoMare. Het centrum voor wadden en Noordzee vindt men nabij De Koog.

http://www.texeltv.nl/_a2/vpExtern.php?vid=/evenementen/texelculinair.wmv

Den Burg

Den Burg is het grootste dorp van Texel, met ongeveer 6000 inwoners. Dat betekent dat iets minder dan de helft van de totale bevolking in dit dorp woont, midden op het eiland. In het dorp is een gezellig winkelcentrum met verschillende terrasjes rond het gemeentehuis en de Hervormde kerk. Iedere maandagmorgen wordt er een traditionele markt gehouden. In het verleden was het een schapen- en lammerenmarkt waar vele Texelse boeren elkaar ontmoetten. Die schapenmarkt wordt nu nog één keer per jaar gehouden tijdens de traditionele schapenfokdag op de eerste maandag van september. Boeren uit binnen- en buitenland komen naar het eiland om vee te kopen.

Oosterend

Oosterend ligt aan de oostzijde van Texel omringd door bomen. Het is gebouwd op het hogere deel van een zeer oude heuvelrug uit de ijstijd. Vanaf de Romeinse tijd wordt deze plek al bewoond. De vroegste bevolking leefde van wat de natuur hen bood. Door de gunstige ligging zo vlak aan zee, leefden zij van vissen, vogels en andere soorten wild. Rondom de kerk staan in een wijde kring de huizen gebouwd. Er zijn onder deze woningen verschillende boerderijen te ontdekken. Want van oorsprong was Oosterend een agrarisch dorp. Toch maakten de verdiensten van bijvoorbeeld de oestervisserij het dorp groot.

www.oosterendtexel.nl

De Waal

Het kleinste dorp van het eiland Texel. Niet in oppervlakte, maar wel in aantal inwoners.
Op 1 januari 2001 bedroeg het aantal inwoners 415, dat is slechts 3% van de totale bevolking van Texel met 13545 inwoners. De Waal is een rust en stiltegebied, waar vooral natuur en vogelliefhebbers komen. Industrie is er niet, wel een beperkt aantal bedrijven. Het van oorsprong agrarische gebied telt nog vele boerderijen.

Oudeschild

In vroeger tijden meerde de veerboot af in Oudeschild, de havenplaats en nog altijd de thuisbasis voor de omvangrijke Texelse vissersvloot. De haven werd vroeger ook gebruikt voor de veerdienst naar Den Helder, een primaire levensader voor Texel. Eerst de Alkmaar Packet en alter de TESO hebben de haven tot 1963 gebruikt. Toen verplaatste TESO de activiteiten naar ’t Horntje. Oudeschild, De Wezenputten en fort De Schans vormen samen de Gouden Driehoek. De gemeente Texel wilde dit stuk historie weer tot leven wekken bij de verdere ontwikkeling van de haven van Oudeschild en de viering van 400 jaar VOC in 2002. In het Maritiem en Juttersmuseum in Oudeschild zijn regelmatig exposities over deze bloeitijd te zien.

De Cocksdorp

Gesticht in 1835 door een Antwerpse reder, N.J. de Cock, die samen met enkele heren de "Sociëteit van Eierland" heeft opgericht. Gelegen aan de "Roggesloot", een oude kreek die vroeger in open verbinding stond met de Waddenzee. Nabij De Cocksdorp, vanaf Paal 33, vertrekt in het seizoen de boot naar Vlieland. Ook Texels vuurtoren "De Eierlander" is gesitueerd bij de Cocksdorp. Uniek is het uitgestrekte natuurgebied De Slufter met zijn altijd in- en uitstromende Noordzee. Kenmerkend is de kweldervegetatie met planten als zoutmelde, zeekraal, de geurige zeealsem en het lamsoor, waarvan de bloemen in de zomer het hele gebied paars kleuren. Het grootste deel van De Slufter wordt als vogelreservaat beheerd; alleen het zuidelijke gedeelte is vrij toegankelijk.

Den Hoorn

Den Hoorn, met het meest gefotografeerde witte kerkje, is een schattig dorpje dat ooit werd bewoond door vele zeeloodsen. Zij staken simpelweg de duinenrij over om schepen door de moeilijke wateren te loodsen. Veel huizen zijn monumenten en voorzien van plaquettes, waarop interessante informatie staat over de bouw en de vorige bewoners.

Den Hoorn is het meest zuidelijke dorp van het eiland. Het dorp stamt vanaf 1398 toen - na verwoesting van de oude nederzetting Den Horn (later als Oude Hoorn aangeduid) door de Hoeksen - iets noordelijker op '’t Klif' de eerste bewoners zich hier vestigden. In de tijd dat Den Hoorn nog aan zee lag was het dorp, mede omdat zich hier de loodsen gevestigd hadden, van groot belang voor de scheepvaart. Tegenwoordig is het vooral een agrarisch dorp.